AI w szkole: co mówi podstawa programowa, jak podejść do ChatGPT i jak poprowadzić pierwszą lekcję

AI w szkole przestało być tematem na dzień otwarty i od 1 września 2026 roku jest zapisane w podstawie programowej. Problem w tym, że w pełni obejmuje na razie tylko klasy I i IV, laboratoria AI trafiają do tysięcy szkół, a uczniowie od dawna korzystają z czatów, zanim ktokolwiek zdążył napisać dla nich zasady. Poniżej macie konkret: co dokładnie mówi rozporządzenie, czego oczekuje ministerstwo, jak podejść do ChatGPT i innych asystentów od strony regulaminów i danych oraz jak poprowadzić pierwszą lekcję o sztucznej inteligencji bez zakładania uczniom ani jednego konta.

Co mówi nowa podstawa programowa o sztucznej inteligencji

Podstawą jest rozporządzenie Ministra Edukacji z 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, opublikowane jako Dz.U. 2026 poz. 378. Zgodnie z jego § 7 rozporządzenie wchodzi w życie 1 września 2026 r., ale w szkole podstawowej nie działa od razu we wszystkich klasach.

Według § 4 ust. 1 rozporządzenia nową podstawę stosuje się od roku szkolnego 2026/2027 w klasach I i IV, a w kolejnych latach w następnych klasach. Ten sam paragraf w ust. 2 mówi wprost, że w roku 2026/2027 klasy II, III oraz V do VIII pracują jeszcze według podstawy z 2017 roku. Jeden wyjątek dopisała lipcowa nowelizacja, Dz.U. 2026 poz. 958: edukację zdrowotną klasy V do VIII realizują już według nowej podstawy. Hasło „AI weszło do szkół” brzmi jak zmiana jednym ruchem. Weszło, ale schodami, rocznik po roczniku.

Gdzie w nowym tekście pojawia się sztuczna inteligencja? W wielu przedmiotach: poza informatyką i edukacją wczesnoszkolną także w muzyce, plastyce, etyce, edukacji zdrowotnej, a w biologii jako wymaganie do wyboru. Nauczyciel klas I i IV powinien znać na pamięć przede wszystkim zapisy z tabeli, bo to one trafią do rozkładu materiału i na hospitację.

Etap i przedmiot	Zapis o AI w podstawie	Co to znaczy na lekcji
Klasy I do III, edukacja techniczna i informatyczna	uczeń weryfikuje poprawność informacji z różnych źródeł, „w tym generowanych przez sztuczną inteligencję”; wykonuje proste materiały cyfrowe, także narzędziami opartymi na AI	sprawdzanie odpowiedzi maszyny z książką albo z nauczycielem, proste tworzenie z pomocą narzędzia
Klasy IV do VI, informatyka, cel 3	uczeń tworzy treści z wykorzystaniem prostych narzędzi sztucznej inteligencji, w tym obrazy, multimedia i teksty	tworzenie z AI plus rozmowa o tym, czyje to dzieło i skąd się wzięło
Klasy IV do VI, informatyka, cel 4	uczeń trenuje prosty model sztucznej inteligencji i obserwuje, jak dane wpływają na jego wyniki	ćwiczenie z danymi treningowymi, błędy modelu wynikające z danych
Klasy IV do VI, edukacja zdrowotna, internet i profilaktyka uzależnień	uczeń omawia korzyści i zagrożenia związane ze sztuczną inteligencją oraz z wirtualną rzeczywistością	rozmowa o plusach i minusach AI obok higieny cyfrowej, deepfake i bezpieczeństwa w sieci
Klasy VII i VIII, informatyka i język polski (w klasie VII od roku 2029/2030)	uczeń wykorzystuje narzędzia AI do tworzenia treści i ocenia ich trafność, próbuje odróżnić treści ludzkie od generowanych; na polskim uzyskuje informacje narzędziami AI i weryfikuje je w innych źródłach	porównanie odpowiedzi asystenta ze słownikiem, lekturą, encyklopedią

Zajrzyjcie też do warunków realizacji informatyki, czyli części, którą mało kto otwiera. Rozporządzenie pisze tam, że ważniejsze od umiejętności wyszukiwania stają się krytyczne myślenie, ocena wiarygodności treści i formułowanie trafnych zapytań, a uczeń ma przede wszystkim rozumieć zasady działania narzędzi AI, w tym podstawowe mechanizmy uczenia maszynowego, rozpoznawać ich ograniczenia i świadomie decydować o ich użyciu. Czyli podstawa nie każe uczyć obsługi konkretnego czatu. Każe uczyć, jak maszyna dochodzi do odpowiedzi i kiedy jej nie wierzyć.

Dla Was to dobra wiadomość. Nie musicie gonić każdej nowej aplikacji, bo wymaganie jest zapisane tak, żeby przetrwało zmianę narzędzi. Klasyfikator obrazków na kartkach papieru realizuje „trenuje prosty model i obserwuje, jak dane wpływają na wyniki” równie dobrze jak aplikacja w przeglądarce, a często lepiej, bo dzieci widzą każdy krok.

Kalendarz zmian: które klasy i od kiedy

Z § 4 ust. 2 wynika, w których klasach stara podstawa obowiązuje jeszcze w kolejnych latach. Odwracając ten zapis, dostajecie prosty kalendarz: kiedy dany rocznik zaczyna pracować według nowych wymagań, także tych o AI.

1. 20.03.2026publikacja rozporządzenia w Dzienniku Ustaw jako poz. 378
2. 17.07.2026nowelizacja jako poz. 958: edukacja zdrowotna według nowej podstawy także w klasach V do VIII
3. 1.09.2026nowa podstawa w przedszkolach oraz w klasach I i IV; klasy II, III i V do VIII zostają przy podstawie z 2017 roku, poza edukacją zdrowotną
4. 2027/2028stara podstawa już tylko w klasach III i VI do VIII, nowa obejmuje klasy I, II, IV i V
5. 2028/2029stara podstawa tylko w klasach VII i VIII
6. 2029/2030stara podstawa tylko w klasie VIII, to ostatni rocznik uczony według przepisów z 2017 roku

Z tego kalendarza wynika wniosek, o którym komunikaty milczą. Uczeń, który we wrześniu 2026 roku poszedł do klasy VI, na informatyce i na polskim do końca podstawówki uczy się według podstawy z 2017 roku. Jedyny zapis o sztucznej inteligencji, na który może trafić, stoi w edukacji zdrowotnej dla klas IV do VI i mieści się w jednym punkcie o korzyściach i zagrożeniach. A to akurat rocznik, który z czatów korzysta chętnie, choćby przy pracach domowych.

Klasy V do VIII: luka, którą szkoła musi zapełnić sama

Stara podstawa nie zabrania mówić o AI, a lekcja o tym, jak model językowy potrafi zmyślić źródło, dobrze pasuje zarówno do informatyki, jak i do godziny wychowawczej. Różnica polega na tym, że nikt Was z tego nie rozliczy, więc łatwo to odłożyć.

W praktyce w klasach V do VIII to szkoła, a nie podstawa, decyduje, czy uczniowie dostaną choć kilka godzin o AI przed liceum, bo jeden punkt w edukacji zdrowotnej tematu nie wyczerpie. Najtańsza droga to wpisanie dwóch lub trzech lekcji do rozkładu informatyki i jednej do godziny wychowawczej. Ministerstwo zresztą daje Wam do tego mandat w innym dokumencie, o którym za chwilę.

Uczniowie klas VII i VIII, którzy piszą z czatem wypracowania, zwykle świetnie wiedzą, jak skłonić go do pracy. Gorzej z tym, kiedy mu nie ufać. Czat, który z pełnym przekonaniem cytuje trzynastą księgę „Pana Tadeusza”, uczy krytycznego myślenia skuteczniej niż niejedna pogadanka, pod warunkiem że ktoś w klasie to zauważy.

Czego oczekuje ministerstwo w roku 2026/2027

Poza rozporządzeniem liczą się kierunki polityki oświatowej, bo według nich kuratoria planują nadzór. MEN ogłosiło 28 maja 2026 r. osiem podstawowych kierunków na rok szkolny 2026/2027, a kierunek 4 obejmuje rozwijanie umiejętności bezpiecznego poruszania się w sieci i krytycznego myślenia, „w tym odpowiedzialnego korzystania ze sztucznej inteligencji”. Ten sam kierunek mówi o higienie cyfrowej i aktywności offline, więc ministerstwo nie oczekuje „więcej ekranu”, tylko mądrzejszego ekranu.

Drugi sygnał to szkolenia. Kancelaria Premiera podała w komunikacie z 17 czerwca 2026 r., że od jesieni 2025 r. realizowane są systemowe szkolenia dla co najmniej 13 tysięcy nauczycieli szkół podstawowych i ponadpodstawowych. Brzmi dużo, dopóki nie zestawicie tego z liczbą laboratoriów, o czym niżej.

Trzeci głos jest nieurzędowy, ale ma swoją wagę. Sekcja Edukacji Cyfrowej Komitetu Informatyki PAN w dokumencie z maja 2025 r. „Sztuczna inteligencja w polskiej szkole. Biała księga” rekomenduje, by zamiast ograniczać lub bezwzględnie zakazywać uczniom korzystania z narzędzi AI, szkoła stała się podstawowym miejscem nabywania kompetencji odpowiedzialnego posługiwania się nimi. Autorzy zaznaczają, że dokument wyraża poglądy Sekcji, a nie stanowisko PAN, ale jego kierunek jest zbieżny z tym, co wpisano do podstawy.

ChatGPT w szkole: regulaminy, wiek użytkowników i dane uczniów

Tu pada pytanie „czy wolno?”. Odpowiedź zależy od trzech rzeczy: regulaminu narzędzia, wieku ucznia i tego, jakie dane trafiają do usługi.

Regulamin narzędzia ma własny próg wieku

Każdy dostawca asystenta AI określa w regulaminie, od ilu lat można z niego korzystać, i te progi się zmieniają. Przykład, który możecie sprawdzić sami: w pomocy Google do aplikacji Gemini czytamy, że do korzystania z Gemini na koncie osobistym lub szkolnym trzeba mieć ukończone 13 lat albo wiek obowiązujący w danym kraju, a przy koncie szkolnym dostęp musi włączyć administrator. Według tabeli wymagań wiekowych kont Google w Polsce samodzielnie zarządzać własnym kontem Google można od 16 lat. Google zastrzega przy tym, że te wymagania mogą nie dotyczyć kont w domenach Google Workspace for Education, którymi zarządza szkoła.

Podobny próg ma regulamin ChatGPT i innych popularnych czatów. Nie przepisujemy go tutaj, bo regulaminy zmieniają się częściej niż podręczniki. Zanim zaplanujecie lekcję, na której uczniowie mają sami pisać do asystenta, otwórzcie aktualną wersję regulaminu tego konkretnego narzędzia i zapiszcie w dokumentacji, jaki próg wieku w nim stoi. Jeśli klasa jest poniżej progu, uczniowie nie zakładają kont, a Wy pokazujecie narzędzie ze swojego ekranu.

RODO i zgoda dziecka

Drugą warstwą jest prawo o danych osobowych. Urząd Ochrony Danych Osobowych przypomina w materiale edukacyjnym z 2021 roku, że zgodnie z art. 8 RODO dziecko, które ukończyło 16 lat, może samodzielnie wyrazić zgodę na przetwarzanie swoich danych, korzystając z tak zwanych usług społeczeństwa informacyjnego. Młodszy uczeń takiej zgody sam nie wyrazi. W praktyce szkolnej wynika z tego jedna zasada: nie każcie uczniom zakładać prywatnych kont w komercyjnych usługach, bo wtedy to szkoła staje się stroną, która do tego skłoniła.

AI Act już obowiązuje w części dotyczącej szkół

Unijne rozporządzenie 2024/1689 o sztucznej inteligencji zakazuje w art. 5 ust. 1 lit. f wykorzystywania systemów AI do wyciągania wniosków na temat emocji osoby fizycznej w instytucjach edukacyjnych, z wyjątkiem względów medycznych lub bezpieczeństwa. Ministerstwo Cyfryzacji przypomina, że zakaz praktyk z art. 5 obowiązuje w całej Unii od 2 lutego 2025 r. Jeśli więc ktoś zaproponuje Wam aplikację, która „mierzy zaangażowanie uczniów” z kamery, zadajcie pytanie o ten przepis, zanim podpiszecie umowę.

Cztery zasady do szkolnego regulaminu

Nie potrzebujecie dziesięciostronicowej polityki, tylko kilku zdań, które nauczyciel zapamięta, a uczeń zrozumie. Na start wystarczą cztery:

• Uczeń nie wpisuje do narzędzia AI imion, nazwisk, zdjęć ani żadnych danych swoich, kolegów i nauczycieli.
• Poniżej progu wieku z regulaminu narzędzia uczniowie nie mają własnych kont; nauczyciel pokazuje narzędzie ze swojego ekranu albo korzysta z konta szkolnego zatwierdzonego przez dyrektora.
• Praca przygotowana z pomocą AI ma dopisek, do czego narzędzie było użyte, a uczeń potrafi odpowiedzieć na pytania o jej treść.
• Każdą informację z czatu sprawdzamy w drugim źródle, zanim trafi do zeszytu, prezentacji albo pracy domowej.

Lekcja o sztucznej inteligencji bez kont uczniów: przebieg na 45 minut

Poniższy scenariusz celuje w klasę IV i w cel 4 informatyki dla klas IV do VI naraz: wymaganie „trenuje prosty model sztucznej inteligencji i obserwuje, jak dane wpływają na jego wyniki” oraz zapis celu o korzystaniu z narzędzi opartych na AI „z uwzględnieniem ich ograniczeń”. Nie wymaga żadnego konta ucznia. Potrzebujecie kart z obrazkami, tablicy i jednego komputera nauczyciela podłączonego do monitora, na przykład tego z laboratorium AI.

1. Pytanie na start, 5 minut. Pytacie klasę, czy kalkulator jest inteligentny, a czy telefon, który rozpoznaje twarz. Zapisujecie odpowiedzi na tablicy, bez oceniania.
2. Uczymy „maszynę”, 10 minut. Pary dostają po 12 kart z kotami i psami. Jedna osoba jest „maszyną”, druga „trenerem”. Trener pokazuje karty z podpisem, maszyna zapisuje trzy reguły, po których odróżni kota od psa. To są dane treningowe i model w najprostszej postaci.
3. Test na nowych kartach, 8 minut. Dajecie 6 kart, których nikt nie widział: kot z długim pyskiem, mały pies o spiczastych uszach, zwierzę w czapce. Maszyna stosuje swoje reguły, klasa liczy trafienia. Zwykle wychodzi kilka pomyłek.
4. Skąd pomyłki, 7 minut. Rozmowa: czy maszyna była głupia, czy dostała za mało różnych przykładów? Dzieci same dochodzą do wniosku, że błąd siedzi w danych. To jest dokładnie to, co podstawa nazywa obserwowaniem, jak dane wpływają na wyniki.
5. Pokaz z ekranu nauczyciela, 10 minut. Zadajecie asystentowi AI trzy pytania, z których na jedno odpowiedź znacie z podręcznika. Klasa porównuje odpowiedzi z książką i głosuje, której wierzy. Uczniowie nie dotykają narzędzia, nie podają danych, a mimo to widzą, że maszyna potrafi pewnym tonem powiedzieć coś nieprawdziwego.
6. Zasada klasy i karta wyjścia, 5 minut. Klasa ustala jedno zdanie do zeszytu, na przykład „Czatowi wierzę dopiero, gdy sprawdzę w drugim źródle”. Na karcie wyjścia każdy dopisuje jeden przykład, gdzie AI może się pomylić.

Ten scenariusz działa także w klasie I, jeśli skrócicie ćwiczenia do 30 minut, a reguły zamiast zapisywać, dzieci mówią na głos. Pokaz z ekranu nauczyciela realizuje wtedy wymaganie z edukacji technicznej i informatycznej: sprawdzanie poprawności informacji „generowanych przez sztuczną inteligencję”. W klasach VII i VIII podbijcie poziom: zamiast kotów i psów niech klasa „trenuje” rozpoznawanie fałszywych nagłówków wiadomości, a na koniec porówna swoje reguły z odpowiedzią czatu.

Jeśli nie chcecie składać materiałów samodzielnie, w ścieżce AI Cyfrowej Pracowni są gotowe lekcje w czterech liniach wiekowych, od klas I do III po szkołę ponadpodstawową, każda ze scenariuszem, prezentacją, kartą pracy i quizem. Wybrane lekcje możecie obejrzeć bez logowania, zanim zdecydujecie o czymkolwiek.

Laboratoria AI: sprzęt już jest, teraz liczą się godziny

Skala wyposażenia jest ogromna. Kancelaria Premiera podała w czerwcu 2026 r., że do szkół trafi 12 tysięcy laboratoriów sztucznej inteligencji, a Ministerstwo Cyfryzacji przeznaczy na nie 1,86 mld zł brutto ze środków KPO i budżetu państwa. Według komunikatu KPO ze stycznia 2026 r. zestawy mają trafić do 8 tysięcy szkół podstawowych i 4 tysięcy ponadpodstawowych. W czerwcowym komunikacie Kancelaria Premiera zapowiedziała koniec dostaw na drugą połowę lipca 2026 r., a jako wyposażenie wymieniła między innymi laptopy dla uczniów i nauczycieli, jednostkę centralną obsługującą usługi AI, urządzenia sieciowe, monitor interaktywny i kamerę z mikrofonem.

12 tys.laboratoriów AI dla szkół podstawowych i ponadpodstawowych

1,86 mld złbrutto z KPO i budżetu państwa na wyposażenie

13 tys.nauczycieli objętych systemowymi szkoleniami od jesieni 2025

Zestawcie teraz dwie liczby z tego samego komunikatu: 12 tysięcy laboratoriów i szkolenia dla co najmniej 13 tysięcy nauczycieli. To mniej więcej jedna przeszkolona osoba na pracownię. Jeśli ta osoba jest na zwolnieniu albo zmieni szkołę, sprzęt wart średnio około 155 tysięcy złotych (tyle wychodzi z podzielenia 1,86 mld zł przez 12 tysięcy pracowni) czeka w szafie ładującej na lepsze czasy.

A to nie jest czarny scenariusz wymyślony na potrzeby artykułu. NIK w raporcie z 2 września 2024 r. o programie „Laboratoria Przyszłości” za ponad 1 mld zł opisała szkołę, w której część sprzętu wykorzystywano sporadycznie, od 2 do 18 godzin lekcyjnych w całym roku szkolnym 2022/2023. Według tego samego raportu w programie wzięło udział 13 824 z 14 120 szkół podstawowych, a Izba wskazała na brak szkoleń nauczycieli na szeroką skalę.

Dla laboratorium AI płynie z tego jedna lekcja. Sprzęt z KPO będzie oceniany po tym, ile uczy, a nie po tym, ile kosztował. Dlatego od pierwszego tygodnia zapisujcie, która klasa, kiedy i na czym pracowała. Jeśli macie sprzęt, a nie macie programu, zajrzyjcie na stronę lekcji do laboratorium AI, gdzie jest też przykładowy raport wykorzystania sprzętu dla dyrektora. Jeśli kartony wciąż stoją w sekretariacie, opis uruchomienia pracowni ze szkoleniem nauczycieli znajdziecie na stronie wdrożenia laboratorium AI.

AI w szkole: plan dla dyrektora na pierwszy semestr

Najtrudniej zacząć, więc poniżej macie kolejność, która mieści się w jednym semestrze i nie wymaga nowych etatów.

Jeśli prowadzicie też przedszkole albo oddział przedszkolny, pamiętajcie, że nowa podstawa od 2026/2027 obejmuje również wychowanie przedszkolne z obszarem cyfrowym. Przewodnik po tej części przygotowała siostrzana Cyfrowa Placówka, na stronie o obszarze cyfrowym w przedszkolu, razem ze szkoleniem rady pedagogicznej.

Jedna uwaga na koniec tej części. Dwie lekcje o AI nie zamienią uczniów w krytycznych użytkowników technologii. Więcej daje regularność: krótka rozmowa co tydzień o tym, skąd czat „wie”, zostaje w głowie lepiej niż jeden projekt raz w roku.

Powiązane w bazie wiedzy

• Laboratoria Przyszłości i laboratoria AI: jak rozliczyć sprzęt przed kontrolą
• Godzina kodowania 2026: pomysły na lekcje i gotowe scenariusze

Źródła

1. Minister Edukacji, „Rozporządzenie z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej”, Dz.U. 2026 poz. 378, 2026. dziennikustaw.gov.pl/DU/2026/378
2. Minister Edukacji, „Rozporządzenie z dnia 8 lipca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej”, Dz.U. 2026 poz. 958, 2026. dziennikustaw.gov.pl/DU/2026/958
3. Ministerstwo Edukacji Narodowej, „Podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2026/2027”, 2026. gov.pl/web/edukacja
4. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, „Miliardowe inwestycje w sztuczną inteligencję dla polskich szkół”, 2026. gov.pl/web/premier
5. Krajowy Plan Odbudowy, „Laboratoria sztucznej inteligencji dla szkół podstawowych i ponadpodstawowych: wybrano najkorzystniejsze oferty w przetargu”, 2026. kpo.gov.pl
6. Najwyższa Izba Kontroli, „Szkolne Laboratoria Przyszłości: nieznane efekty programu za ponad 1 mld zł”, 2024. nik.gov.pl
7. Ministerstwo Cyfryzacji, „Wytyczne Komisji Europejskiej dotyczące zakazanych praktyk w zakresie sztucznej inteligencji”, 2025. gov.pl/web/cyfryzacja
8. Ministerstwo Cyfryzacji, „Zakazane systemy AI”, 2024. gov.pl/attachment
9. Urząd Ochrony Danych Osobowych, „Bezpieczeństwo cyfrowe dzieci i młodzieży a odpowiedzialność”, 2021. uodo.gov.pl
10. Google, „Wymagania wiekowe dotyczące kont Google”, stan na 2026. support.google.com
11. Google, „Czego potrzebujesz, aby zalogować się w aplikacjach z Gemini”, stan na 2026. support.google.com
12. Sekcja Edukacji Cyfrowej Komitetu Informatyki PAN, „Sztuczna inteligencja w polskiej szkole. Biała księga. Wnioski, spostrzeżenia, rekomendacje”, 2025. ki.pan.pl